Veteriner Hekim Uyarisi

Bu makale sadece bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner tavsiyesinin yerini almaz.

Bu bilgiler veteriner muayenesinin yerini almaz. Supheli durumlarda mutlaka bir veteriner hekime danisin.

Atlarda Orta ve İç Kulak İltihabı

Orta kulak iltihabı (otitis media) ve iç kulak iltihabı (otitis interna), atlarda dış kulak enfeksiyonuna kıyasla daha nadir görülen ancak çok daha ciddi sonuçlar doğurabilen hastalıklardır. Orta kulak; timpanik membran (kulak zarı), işitme kemikçikleri ve östaki borusu bağlantısını içerirken, iç kulak; işitme organı (koklea) ve denge organını (vestibüler sistem) barındırır. Bu yapıların iltihaplanması işitme kaybı, denge bozukluğu ve yüz siniri felci gibi ciddi nörolojik komplikasyonlara yol açabilir.

Nedenleri

Orta Kulak İltihabı (Otitis Media)

Dış kulak enfeksiyonunun yayılması: Uzun süreli veya tedavi edilmemiş otitis eksterna, timpanik membranı aşarak orta kulağa ulaşabilir
Boğaz ve hava kesesi kaynaklı yayılım: Üst solunum yolu enfeksiyonları (strangles dahil) östaki borusu aracılığıyla orta kulağa geçebilir
Hava kesesi (guttural pouch) enfeksiyonları: Atlara özgü anatomik yapı olan hava keseleri orta kulakla doğrudan bağlantılıdır; bu bölgedeki enfeksiyonlar kolayca orta kulağa yayılır
Hematojen yayılım: Kan yoluyla bakterilerin orta kulağa ulaşması (özellikle septisemili taylarda)
Yanlış beslenme: Biberon ile beslenen taylarda süt aspirasyonu nazofarenksten orta kulağa bulaşma riski oluşturabilir

İç Kulak İltihabı (Otitis Interna)

Çoğunlukla tedavi edilmemiş orta kulak iltihabının derinlere yayılmasıyla gelişir
Temporal kemik osteiti (kemik iltihabı) iç kulak yapılarına ulaşabilir
Ciddi sistemik enfeksiyonların komplikasyonu olarak ortaya çıkabilir

Belirtiler

Orta Kulak İltihabı Belirtileri

Baş sallama ve baş eğme: Etkilenen tarafa doğru belirgin baş eğikliği
Ağrı: Kulak bölgesine dokunmaya karşı şiddetli tepki
Yüz siniri felci (fasiyal paralizi): Yüz siniri orta kulaktan geçtiği için iltihap sinire baskı yapabilir
- Dudak sarkması (etkilenen tarafta)
- Göz kapağı düşüklüğü
- Kulak kepçesinde hareket kaybı
- Burun deliğinin asimetrisi
Horner sendromu: Sempatik sinir zincirinin etkilenmesiyle:
- Miyozis (pupilla daralması)
- Ptosis (üst göz kapağı düşüklüğü)
- Enoftalmus (gözün çökmesi)
- Üçüncü göz kapağı protrüzyonu
Ateş ve genel durumda bozulma
Yutma güçlüğü (nadir, fasiyal sinir tutulumu ile)

İç Kulak İltihabı Belirtileri

İç kulağın vestibüler (denge) bölümünün tutulmasıyla ağır nörolojik belirtiler eklenir:

Vestibüler ataksi: Sarhoş gibi yürüme, tökezleme, dengesizlik
Nistagmus: İstemsiz göz hareketleri (genellikle yatay veya dönel)
Baş eğikliği: Belirgin ve kalıcı; etkilenen tarafa doğru
Düşme eğilimi: Etkilenen tarafa doğru yıkılma
Bulantı ve iştahsızlık
İşitme kaybı: Tek veya çift taraflı (doğrudan değerlendirmesi güçtür)

Uyarı: İç kulak iltihabının belirtileri, beyin hastalıkları (ensefalit, beyin apsesi) ve diğer nörolojik durumlarla karışabilir. Denge bozukluğu ve nistagmus gösteren bir at mutlaka kapsamlı nörolojik muayeneden geçirilmelidir.

Tanı

Klinik Muayene

Detaylı nörolojik muayene (kranyal sinir değerlendirmesi)
Otoskopik muayene (kulak zarının görsel değerlendirilmesi)
Vestibüler fonksiyon testleri (denge ve koordinasyon)

Görüntüleme Yöntemleri

Yöntem	Değerlendirme Alanı
Radyografi (röntgen)	Timpanik bulla (orta kulak boşluğu) kalınlaşması veya sıvı birikimi
Bilgisayarlı tomografi (CT)	En ayrıntılı görüntüleme; kemik yapıların ve yumuşak dokuların değerlendirilmesi
Manyetik rezonans (MRI)	İç kulak ve beyin yapılarının değerlendirilmesi; nörolojik komplikasyonların tespiti
Endoskopi	Hava keselerinin görsel değerlendirilmesi (enfeksiyon kaynağı araştırması)

Laboratuvar Testleri

Video otoskopi: Kulak zarının detaylı görüntülenmesi; perforasyon, şişlik ve akıntının değerlendirilmesi
Miringotomi: Kulak zarından iğne ile orta kulak sıvısı alınarak kültür ve sitoloji yapılması
Tam kan sayımı: Enfeksiyon bulgularının (lökositoz) değerlendirilmesi
Bakteriyel kültür ve antibiyogram: Etkenin ve duyarlı olduğu antibiyotiğin belirlenmesi

Uzun süreli sistemik antibiyotik: Orta ve iç kulak enfeksiyonlarında 4–8 hafta süren antibiyotik tedavisi gerekebilir
Antibiyotik seçimi kültür ve antibiyogram sonucuna göre yapılmalıdır
Geniş spektrumlu başlangıç tedavisi: trimetoprim-sülfadiazin, penisilin-gentamisin kombinasyonu veya enrofloksasin
Tedavinin erken kesilmesi nükse yol açar; klinik belirtiler kaybolduktan sonra en az 1–2 hafta daha devam edilmelidir

Antiinflamatuar Tedavi

NSAİD'ler: Flunixin meglumin veya fenilbutazon (ağrı ve iltihap kontrolü)
Kortikosteroidler: Şiddetli vakalarda kısa süreli deksametazon (sinir ödemini azaltmak için)

Hava Kesesi Enfeksiyonuna Yönelik Tedavi

Enfeksiyon kaynağı hava kesesi ise:

Endoskopik lavaj (hava kesesinin yıkanması)
Lokal antibiyotik uygulaması
Ciddi vakalarda cerrahi drenaj

Destekleyici Bakım

Güvenli ve yatıştırıcı bir ortam sağlayın (denge bozukluğu olan at düşebilir)
Yeterli sıvı ve besin alımını takip edin
Yutma güçlüğü varsa yumuşak gıda ve yerden besleme düzenlemesi
Göz koruması: yüz felci olan tarafta göz kapağı tam kapanmayabilir; kornea kuruması ve ülser riskine karşı yapay gözyaşı ve göz koruması

Komplikasyonlar

Kalıcı yüz felci: Yüz siniri hasarı geri dönüşümsüz olabilir
Kalıcı vestibüler hasar: Denge bozukluğu düzelse bile hafif baş eğikliği kalabilir
İşitme kaybı: Özellikle iç kulak tutulumunda kalıcı olabilir
Meningoensefalit: Enfeksiyonun iç kulaktan beyin zarlarına yayılması (nadir ancak hayatı tehdit eder)
Kronik otitis: Tedaviye dirençli veya tekrarlayan enfeksiyon
Kornea ülseri: Yüz felcine bağlı göz kapağı kapanma yetersizliğinden kaynaklanan göz komplikasyonu

Önleme

Erken Müdahale

Dış kulak enfeksiyonlarını erken ve etkin tedavi edin; orta kulağa yayılmasını önleyin
Üst solunum yolu enfeksiyonlarını takip edin; komplikasyonları erken fark edin
Baş sallama, baş eğme veya denge bozukluğu gibi belirtileri ciddiye alın

Genel Sağlık Yönetimi

Düzenli aşılama programına uyun (strangles dahil)
Ahır hijyenini yüksek tutun
Yeni doğan tayları doğru besleme tekniğiyle besleyin; biberonla beslemede pozisyona dikkat edin
Kulak sağlığını düzenli kontrol edin

Hava Kesesi Sağlığı

Hava kesesi enfeksiyonlarını (empiyen, mikoz) erken tespit ve tedavi edin
Strangles salgınlarında temas eden atları karantinaya alın
Burun akıntısı olan atları izole edin

Prognoz

Prognoz, hastalığın ciddiyetine ve tedavinin ne kadar erken başlandığına bağlıdır:

Erken tedavi edilen otitis media: Prognoz genellikle iyidir; tam iyileşme mümkündür
İç kulak tutulumu olan vakalar: Daha temkinli prognoz; vestibüler belirtiler tedaviyle düzelse de hafif rezidüel bulgular kalabilir
Kronik vakalar: Tedaviye dirençli olabilir veya ilaç kesildikten sonra tekrarlayabilir
Yüz felci: Sinir hasarının derecesine bağlı olarak kısmen veya tamamen iyileşebilir; bazı vakalarda kalıcıdır

Ne Zaman Veteriner Hekimi Aramalısınız?

Baş eğikliği veya sürekli baş sallama fark ettiyseniz
Yüzde asimetri, dudak sarkması veya göz kapağı düşüklüğü varsa
Denge bozukluğu, tökezleme veya düşme eğilimi görülüyorsa
İstemsiz göz hareketleri (nistagmus) fark ettiyseniz
Kulaktan akıntı, ateş veya iştahsızlık eşlik ediyorsa
Horner sendromu belirtileri (tek tarafta küçük pupilla, göz kapağı düşüklüğü) gelişmişse
Dış kulak enfeksiyonu tedaviye rağmen iyileşmiyorsa veya kötüleşiyorsa

Orta ve İç Kulak İltihabı