Edinsel Kalp Hastalıkları

Atlarda Edinsel Kalp ve Damar Hastalıkları

Edinsel kalp hastalıkları, doğumdan sonra çeşitli nedenlerle gelişen kardiyovasküler bozukluklardır. Enfeksiyonlar, yaşlanmaya bağlı dejenerasyon, toksik maddeler ve beslenme yetersizlikleri bu hastalıkların başlıca nedenleri arasında yer alır. Erken tanı ve uygun yönetim ile birçok edinsel kalp hastalığında atın yaşam kalitesi korunabilir.

Dejeneratif Kapak Hastalığı

Kalp kapaklarının zamanla kalınlaşması ve sertleşmesi sonucu gelişen bu durum, özellikle yaşlı atlarda sık karşılaşılan bir problemdir. En sık mitral, aort ve triküspid kapaklar etkilenir.

Belirtiler

• Hafif olgularda belirti görülmeyebilir
• Sol kalp yetmezliğinde: Solunum güçlüğü, öksürük
• Sağ kalp yetmezliğinde: Bacaklarda ve göğüs altında ödem, karın şişliği
• Egzersiz intoleransı ve performans kaybı
• Oskültasyonda kalp üfürümü

Tanı ve Tedavi

Fizik muayene, ekokardiyografi ve göğüs radyografisi ile tanı konur. Hafif-orta şiddetteki olgular belirtisiz olabilir ve hafif aktivitelerini sürdürebilir. Ciddi olgularda konjestif kalp yetmezliğini kontrol altına almaya yönelik ilaç tedavisi uygulanır. Şiddetli vakalarda egzersiz kısıtlanmalı ve prognoz ihtiyatlı değerlendirilmelidir.

Miyokardit

Miyokardit, kalp kasının (miyokard) iltihaplanması ve hücrelerinin hasar görmesidir. Birçok farklı etken miyokardite yol açabilir.

Nedenleri

• Viral: Ekine infeksiyöz anemi, influenza virüsü
• Bakteriyel: Streptococcus, Salmonella, Clostridium, Borrelia burgdorferi (Lyme hastalığı)
• Paraziter: Strongylosis (kan solucanları)
• Toksik: Monenzin (iyonofor) zehirlenmesi, böcek zehirleri (blister beetle), zehirli bitkiler
• Beslenme eksiklikleri: E vitamini, selenyum, demir veya bakır yetersizliği

Belirtiler

• Sağ kalp yetmezliği bulguları: Vücudun alt yarısında ve karın boşluğunda sıvı birikimi
• Kalp üfürümleri veya ritim bozuklukları
• Halsizlik, iştahsızlık, ateş
• Ani ölüm (özellikle toksik miyokarditte)

Tedavi

Kalp kasılma gücünü artıran ilaçlar, sıvı birikimini azaltan diüretikler ve altta yatan nedenin tedavisi uygulanır. Monenzin zehirlenmesi gibi toksik durumlarda prognoz genellikle kötüdür.

İnfektif Endokardit

Kalbin iç yüzeyini kaplayan endokardiyum tabakasının, özellikle kapakların bakteriyel enfeksiyonudur. Kan dolaşımındaki bakterilerin kalp kapaklarına yerleşmesiyle gelişir. En sık aort ve mitral kapaklar etkilenir.

Belirtiler

• Kalp üfürümü (yeni ortaya çıkan veya değişen)
• Yüksek ateş ve genel durumun bozulması
• Kilo kaybı ve yorgunluk
• Solunum güçlüğü (kalp yetmezliği gelişirse)
• Enfekte pıhtıların organlara yayılması (septik embolizm): Böbrek, beyin, eklem ve akciğer tutulumu

Tanı ve Tedavi

Kan kültürleri, ekokardiyografi ve EKG ile tanı konur. Uzun süreli antibiyotik tedavisi, kalp yetmezliği ve aritmi yönetimi uygulanır. Aort kapağının ciddi tutulumunda prognoz kötüdür; mitral ve triküspid kapağın hafif enfeksiyonlarında daha iyi sonuçlar alınabilir.

Perikard Hastalıkları

Perikardit, kalbi saran zar olan perikardın iltihaplanmasıdır. Perikardiyal efüzyon ise perikard boşluğunda sıvı birikmesidir. Aşırı sıvı birikimi kalbin doluşunu engelleyerek kardiyak tamponad adı verilen yaşamı tehdit eden duruma yol açabilir.

Nedenleri

• Septik perikardit (enfeksiyona bağlı)
• İdiyopatik (nedeni bilinmeyen)
• Yakın zamanda geçirilmiş solunum yolu enfeksiyonu

Belirtiler

• Ateş, iştahsızlık, depresyon
• Juguler ven şişkinliği
• Karın şişliği (asit)
• Kalp seslerinin kısıklaşması
• Taşikardi

Tedavi

Kardiyak tamponad durumunda acil perikardiyosentez (iğne ile sıvı boşaltma) yapılır. Geniş spektrumlu antibiyotikler, intravenöz sıvı desteği ve kortikosteroidler tedavide kullanılır. Acil müdahale hayat kurtarıcıdır.

Hipertansiyon

Sistemik Hipertansiyon

Atlarda primer (birincil) hipertansiyon nadirdir. Genellikle ekine metabolik sendrom gibi altta yatan hastalıklara sekonder olarak gelişir.

Pulmoner Hipertansiyon

Akciğer damarlarında basıncın artmasıdır. Genellikle kronik akciğer hastalığı veya sol kalp yetmezliğine bağlı olarak ortaya çıkar.

Belirtiler

• Bacak ve vücudun alt bölgelerinde şişlik
• Egzersiz sonrası aşırı yorgunluk
• Solunum güçlüğü

Tedavi

Altta yatan nedenin tedavisi esastır. Primer pulmoner hipertansiyon tedaviye genellikle iyi yanıt vermez ve prognoz çoğu zaman kötüdür.

Genel Önleme Yaklaşımları

• Düzenli veteriner kontrolleri ile kalp sağlığının izlenmesi
• Dengeli beslenme (özellikle E vitamini ve selenyum takviyesi)
• Monenzin içeren yem katkılarından atların kesinlikle uzak tutulması
• Zehirli bitki ve böceklerden korunma
• Diş ve deri enfeksiyonlarının zamanında tedavisi (endokardit riski)
• Solunum yolu enfeksiyonlarının erken tedavisi
• Performans atlarında düzenli kardiyak tarama

Uyarı: Atlarda ani ortaya çıkan egzersiz intoleransı, bayılma veya solunum güçlüğü, altta yatan ciddi bir kalp hastalığının işareti olabilir. Derhal veteriner hekim muayenesi yaptırılmalıdır.